شوک عراقی های به ایرانیان و جمهوری اسلامی

گمان عمومی بر این بود که نفوذ جمهوری اسلامی در عراق و لبنان تثبیت شده است.‌ تصور می شد که پس از سقوط صدام و حمله ی آمریکا به عراق، ایران از فرصتِ به دست آمده نهایت استفاده را کرده است و قاطعانه در آن کشور می تواند جولان بدهد. حتی در میان عموم مردم عراق در کنار حزب الله لبنان محل نفوذ سیاست های ایران تلقی می شد. هرزچندی اختلافات آیت الله سیستانی یا دار و دسته ی شیرازی ها در عراق با مقامات ایران محل گمانه زنی بود اما نفوذ ایران در سیاست گذاری ها در عراق انکار نشدنی بود. حتی آمریکا ضمنا این نفوذ را به رسمیت می شناخت.

با این همه چطور شد که بازی عوض شد؟ خبرهای این چند هفته نه شوکی به جمهوری اسلامی که شوکی به افکار عمومی ایرانیان هم بود. منفور بودن سیاست های ایران در میان کشورهای منطقه و علی الخصوص جدال های مذهبی بر کسی پوشیده نیست اما چنین فوران نفرتی از جانب شیعیان عراق بر علیه جمهوری اسلامی از کجا نشات می گیرد؟ این سوالی است که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده است. سوالی که به درستی باید پرسیده شود.

به نظر می رسد فرض اولیه چندان اشتباه نبود. جمهوری اسلامی به واسطه ی سفارت ایران در عراق و با نفوذ سپاه قدس توانسته بود نهادهای حاکمیتی عراق را به زیر نفوذ خود در آورد. جمهوری اسلامی واقعا در اعمال سیاست های خود به واسطه ی نهادهای حاکمیتی عراق موفق بود. اما این میدان بازیگران دیگر و شاید مهم تری هم داشت. یکی علمای مطرح شیعه در عراق که دل خوشی از دخالت های ایران نداشتند و دومند مردم و نهادهای مدنی. در واقع چمهوری اسلامی فکر اینجایش را نکرده بود که با حجم تسلط آشکارش بر عراق هر اعتراضی بر علیه هر سیاستی از جانب مردم ناچارا به مخالفت سرسختانه با آن ها خواهد انجامید. چنان که چنین شده است. بر هیچ کس پوشیده نیست بازنده ی اصلی میدان مبارزات جدید عراقی ها جمهوری اسلامی و سیاست های منطقه ای جمهوری اسلامی است. سیاست هایی که حتی برای متحدان خود سودی به بار نیاورده است و علی رغم منافع کوتاه مدت تخم نفرت کاشته است.

آینده ی عراق با بیش ار ۲۵۰ کشته و هزاران مجروح نامعلوم است. بیشتر از آن اما آینده ی ایران است که در هاله هایی ار ابهام و وحشت فرو رفته است. حال باید پرسید وقتی شیعیان عراق چنین از سیاست های منطقه ای ایران به عجز آمده اند و نفرت دارند باقی مردم منطقه چگونه فکر می کنند و در آن روزی که نباید چگونه انباشت نفرت از جانب ایران را جواب خواهند داد؟