سونامی بحران‌های اقتصادی در ایران

هرچند مقامات رژیم جمهوری اسلامی ادعا می‌کنند تحریم‌های آمریکا بی تاثیر است؛ ولی کسری تراز تجارت خارجی ایران در آذرماه، افزایش آرام‌آرام نرخ ارز و صف‌های طولانی مردم برای خرید مایحتاج خود، نشان می‌دهد تحریم‌ها به‌خوبی در حال کار کردن هستند.

به گزارش «شبکه آزادی» اقتصاد ایران هر روز تحت‌فشار بیشتری قرار می‌گیرد و هرچه این فشار بیشتر می‌شود، سران جمهوری اسلامی نیز بیش‌ازپیش مشکلات را انکار می‌کنند. این در حالی است که مرکز پژوهش‌های مجلس طی گزارشی پیش‌بینی کرده است که نرخ رشد اقتصادی ایران در سال ۱۳۹۸ بر اثر تحریم‌ها، منفی ۵٫۵ درصد خواهد شد.

پیش‌ازاین، صندوق بین‌المللی پول نیز در آخرین گزارش خود اعلام کرده بود که نرخ رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۱۹ به منفی ۳٫۶ درصد خواهد رسید. این نهاد بین‌المللی نرخ تورم ایران را هم ۳۴٫۱ درصد تخمین زده است.

اوضاع مالی در حالی برای رژیم ایران بحرانی‌تر می‌شود که صادرکنندگان نیز به دلیل قوانین جدید ارزی، هیچ علاقه‌ای به بازگرداندن ارز حاصل از صادرات خود به کشور ندارند. محمدرضا مودودی، سرپرست سازمان توسعه تجارت ایران با اذعان به اینکه ۲۲٫۵ میلیارد دلار ارز حاصل صادرات به سامانه نیما واریز نشده، می‌گوید «تا دی‌ماه امسال ۳۳ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی داشته‌ایم؛ اما از این رقم فقط ۱۰٫۵ میلیارد دلار به کشور بازگشته است.»

از سوی دیگر به دلیل قطع دسترسی بانک‌های داخلی به سیستم پیام‌رسان بین‌بانکی سوئیفت، رژیم ایران قادر به دریافت دلارهای نفتی خود نیست و به همین دلیل برخی تحلیلگران اقتصادی هشدار داده‌اند که خزانه ارزی بانک مرکزی تحت‌فشار قرار دارد و به‌احتمال فراوان سال آینده بازار ارز دچار هرج‌ومرج خواهد شد.

چند ماه پیش بر اثر آشفتگی بازار ارز، ریال ایران دچار سقوط شدیدی شد و در پی آن، نرخ تورمِ سرسام‌آور قدرت خرید مردم را به‌شدت کاهش داد. اگرچه هم‌اکنون نرخ ارز به‌صورت دستوری کنترل می‌شود ولی تورم شتاب بیشتری پیدا کرده و کالاهای اساسی هر روز گران‌تر می‌شوند. اخیراً مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه دی‌ماه امسال را ۳۹٫۶ درصد اعلام کرد؛ یعنی مردم ایران برای خرید کالا و خدمات مورد نیاز خود ۳۹٫۶ درصد بیشتر از دی‌ماه پارسال هزینه کرده‌اند. به دلیل سیاست‌های پولی اشتباه، قطعاً این نرخ در ماه جاری بیشتر هم شده است.

چشم‌انداز ناامیدکننده

اتوبوس، تاکسی، سطح شهر و فضای مجازی عرصه انتقادهای تند مردم از سیاست‌های ناکارآمد جمهوری اسلامی است. شهروندان ایرانی از اوضاع کنونی به‌شدت عصبانی هستند و رژیم را مسئول به وجود آمدن مشکلات اقتصادی می‌دانند؛ اما برخی اظهارنظرهای مسئولان رژیم، مردم را خشمگین‌تر هم کرده است؛ برای مثال، کاظم صدیقی امام‌جمعه تهران خطاب به مردم گفته است «برای حل مشکلات اقتصادی نماز جعفر طیار بخوانید و روزه بگیرید. روزه در این شرایط اقتصادی همان صرفه‌جویی و کنترل مصرف است.»

این روحانی شیعه در حالی روزه را برای حل مشکلات اقتصادی تجویز کرده است که همین حالا هم درآمد مردم کفاف خرید دو وعده غذایی را هم نمی‌دهد. هم‌اکنون حدود ۱۴ میلیون کارگر در ایران زندگی می‌کنند که بین یک ‌میلیون و ۲۰۰ تا یک ‌میلیون و ۵۰۰ هزار تومان حقوق دریافت می‌کنند. این در حالی است که گفته می‌شود خط فقر بیش از پنج میلیون تومان است. علاوه بر این، بسیاری از کارخانه‌ها و بنگاه‌های تولیدی به دلیل رکود و کاهش چشم‌گیر تقاضا، پرداخت حقوق کارگران را به تعویق می‌اندازند و برخی هم به تعطیلی کشیده می‌شوند.

اما مهم‌ترین مسئله امروز جامعه ایران ناامیدی از آینده است. در حالی که دولت آمریکا آمادگی خود را برای مذاکرات اعلام کرده، رژیم ایران به لجبازی‌های خود ادامه می‌دهد و برای رفع تحریم‌ها و بهبود اوضاع اقتصادی مردم، حاضر به مذاکره با این کشور نیست. اوضاع پیچیده کنونی موجب ناامیدی مردم از آینده شده و تعداد مهاجرت‌های جوانان روزبه‌روز بیشتر می‌شود.

حسین عبده‌ تبریزی، اقتصاددان و مشاور وزیر راه و شهرسازی ایران، می‌گوید «۱٫۵ میلیون ایرانی در صف مهاجرت به کانادا و ‏استرالیا قرار دارند.» این یعنی از هر ۱۰۰ جوان ایرانی ۴ نفر در صف مهاجرت هستند. چشم‌انداز ناامیدکننده اقتصاد ایران نه‌تنها سبب موج گسترده مهاجرت شده، بلکه سرمایه‌های داخلی را هم به سمت گرجستان و ترکیه فراری داده و نرخ جذب سرمایه‌های خارجی نیز تقریباً به صفر رسیده است. تحلیلگران سیاسی می‌گویند کشوری که روی موشک‌هایش شعار «مرگ بر اسرائیل و آمریکا» نوشته می‌شود، جای امنی برای سرمایه‌های خارجی نیست؛ چراکه هر لحظه احتمال بروز حوادث پیش‌بینی‌نشده اقتصادی، سیاسی و نظامی وجود دارد.

مجتبی احمدی