تحریم‌ها اجرایی می‌شوند؛ اروپا علاقه‌ای به لجبازی با آمریکا ندارد

سرانجام پس از روزها کشاکش میان آمریکا، اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد و جمهوری اسلامی، مکانیسم ماشه یا «اسنپ بک» بامداد یکشنبه ۳۰ شهریور با درخواست دولت دونالد ترامپ فعال شد. بااین‌حال، اروپایی‌ها این اقدام آمریکا را فاقد وجاهت قانونی می‌دانند؛ اما وزیر امور خارجه آمریکا گفته همه اعضای سازمان ملل متحد باید به طور کامل به تعهدات خود برای اجرای این تحریم‌ها پایبند بمانند.

به گزارش «تلویزیون آزادی» یک ماه پیش ایالات‌متحده آمریکا شکایتی را به سازمان ملل متحد برد و اعلام کرد که جمهوری اسلامی توافق هسته‌ای را نقض کرده و به همین خاطر قصد دارد همه تحریم‌های پیش از این توافق را علیه این رژیم بازگرداند. آمریکا این درخواستش از سازمان ملل متحد را مبتنی بر بند ۱۱ قطعنامه ۲۲۳۱ دانسته است.

بر اساس بند ۱۱ قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، هر کشور حاضر در توافق هسته‌ای اگر به این نتیجه رسید که رژیم ایران مرتکب نقض این توافق شده، می‌تواند شکایت خود را به کمیسیون مشترک برجام و ببرد و اگر اختلافات در آن کمیسیون حل نشد، این حق را دارد که شکایتش را در شورای امنیت مطرح کند. این شورا موظف است ظرف ۳۰ روز بر سر «ادامه تعلیق تحریم‌های بین‌المللی» رأی‌گیری کند، در غیر این صورت ۶ قطعنامه قبلی علیه جمهوری اسلامی به طور خودکار فعال خواهند شد.

از آنجایی که اعضای دائم شورای امنیت استدلال کرده‌اند که آمریکا عضوی از برجام نیست و نمی‌تواند مکانیسم ماشه را فعال کند، جلسه‌ای هم برای رأی‌گیری دراین‌باره ترتیب نداد؛ بنابراین، اکنون آمریکا می‌گوید چون ۳۰ روز از ثبت شکایتش گذشته و مهلت قانونی شورای امنیت تمام شده است، همه تحریم‌های بین‌المللی از بامداد یکشنبه ۳۰ شهریور فعال شده‌اند و همه کشورها نیز باید این تحریم‌ها را اجرا کنند.

مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا پس از اجرایی شدن سازوکار بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، در بیانیه‌ای تأکید کرد که «اگر اعضای سازمان ملل نتوانند به تعهدات خود در راستای اِعمال این تحریم‌ها عمل کنند، آنگاه آمریکا با استفاده از اختیارات داخلی خود پیامدهایی را علیه آن‌ها به اجرا می‌گذارد تا این اطمینان حاصل شود که ایران نمی‌تواند از مزایای فعالیت‌هایی که از سوی سازمان ملل ممنوع شده، بهره‌مند شود.»

اگرچه مقامات جمهوری اسلامی و کشورهای اروپایی و جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا مدعی‌اند که اقدام آمریکا مبنی بر سازوکار بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد اثر قانونی ندارد و بی‌اعتبار است؛ اما در هم تنیدگی اقتصاد اروپا با اقتصاد آمریکا و نیاز شدید کشورهای اروپایی به سازوکارهای مالی آمریکا باعث برتری این کشور و در نتیجه پیروی اروپا از این ابرقدرت جهانی شده است.

حدود ۴۰ درصد از حجم تجارت جهانی میان اتحادیه اروپا و ایالات‌متحده آمریکا برقرار است. این یعنی آمریکا بزرگ‌ترین شریک تجاری اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. برای مثال، حجم تجارت آمریکا با اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۶ به بیش از ۴۶۵ میلیارد دلار می‌رسد که نشان‌دهنده وابستگی اتحادیه اروپا به این کشور است.

حتی از اعتمادبه‌نفسی که در ادبیات سیاسی آمریکا درباره مکانیسم ماشه دیده می‌شود، می‌توان متوجه شد که آمریکا ابزارهای لازم را برای اجرایی کردن سازوکار بازگشت تحریم‌های سازمان ملل را در اختیار دارد؛ چنانکه پمپئو نیز در بیانیه بامداد یکشنبه ۳۰ شهریور تصریح کرده است که آمریکا با استفاده از «اختیارهای داخلی» خود همه کشورها را ملزم به رعایت تحریم‌های بین‌المللی علیه رژیم ایران خواهد کرد؛ بنابراین، مواضع اروپایی‌ها در برابر اقدام آمریکا و بیانیه‌ای را که فرانسه، بریتانیا و آلمان روز یکشنبه صادر و در آن بر «استمرار تعلیق تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی» تأکید کرده‌اند جنبه‌ای صوری دارد و به ‌طور منطقی قابلیت اجرایی نخواهد داشت.

در عالم واقع اروپایی‌ها بیش از اینکه پایبند تعهدات خود در توافق هسته‌ای باشند، تمام تلاشش را برای راضی کردن جمهوری اسلامی انجام می‌دهند. تروئیکای اروپایی در مقام حرف و نه عمل، با قرار گرفتن در کنار رژیم ایران سعی می‌کند جنازه‌ای که از برجام باقی مانده را حفظ کنند تا رژیم ایران همچنان به محدودیت‌های هسته‌ای پایبند باشد.

واقعیت‌های اقتصادی میان اروپا و آمریکا نیز نشان می‌دهد، قدرت‌هایی مانند فرانسه، بریتانیا و آلمان عملاً قادر به مقابله با خواست آمریکا را نیستند و علاقه‌ای هم ندارد با لجبازی با این ابرقدرت، منافع اقتصادی خود را به خاطر برجام به خطر بیندازد. در این میان، گواه محکمی هم وجود دارد و آن ناکامی قبلی اروپا است؛ شکست «اینستکس» یا سازوکاری مالی اروپا برای نجات جمهوری اسلامی مصداق بارزی از ناتوانی اروپا در برابر قدرت و نفوذ اقتصادی آمریکا محسوب می‌شود. این یعنی اروپا چاره‌ای جز اجرایی کردن ۶ قطعنامه قبلی شورای امنیت نخواهد داشت.

مجتبی احمدی | تلویزیون آزادی