بحران مالی رژیم ایران؛ چوب حراج به اموال عمومی

دولت ایران پس از عرضه سهام بیمه اتکایی، بیمه البرز، بانک صادرات، بانک ملت و بانک تجارت تحت عنوان «دارا یکم»، روز چهارشنبه پنجم شهریور نیز سهام چهار پالایشگاه تهران، تبریز، اصفهان و بندرعباس را با ۲۰ درصد تخفیف در بازار بورس عرضه کرده است. دولت در حالی به اموال عمومی چوب حراج زده است که به گفته محمد قاسمی، سرپرست سابق مرکز پژوهش‌های مجلس از «کسری بودجه ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی» رنج می‌برد و تلاش می‌کند به هر شکل ممکن، این بحران مالی را پشت سر بگذارد.

به گزارش «تلویزیون آزادی» حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران روز چهارشنبه پنجم شهریور در جلسه هیئت دولت اذعان کرد که تحریم‌های آمریکا ۵۰ میلیارد دلار معادل ۹۰۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای ایران را خشکانده است. بااین‌حال، او یک روز قبل‌تر گفته بود محال است جمهوری اسلامی با آمریکا وارد مذاکره شود. معلوم نیست رژیم ایران تا کجا توان مقاومت در برابر فشارهای آمریکا را دارد؛ اما این رژیم برای نجات از منجلاب مالی در حال چنگ زدن به هر ریسمانی است.

بی‌پولی جمهوری اسلامی در سال جاری، دولت را مجبور کرد که در بودجه ۹۹ روی انتشار بالغ بر ۹۰ هزار میلیارد تومان اوراق قرضه، حساب باز کند. این در حالی است که به گفته کارشناسان اقتصادی، انتشار اوراق قرضه نتیجه‌ای جز موکول کردن بحران‌های مالی به آینده و بدهکار کردن دولت‌های بعدی ندارد.

اما برای رژیمی که تا گردن در بحران فرو رفته است، شاید اهمیتی نداشته باشد که ده‌ها هزار میلیارد تومان بدهی به وجود آید یا بدهی‌های کلان را به آینده موکول کند. جمهوری اسلامی حتی یک گام فراتر از این گذاشته و در بودجه امسال مقرر کرده است که ۹۸ هزار میلیارد تومان از دارایی‌های سرمایه‌ای کشور را واگذار کند؛ این یعنی زدن چوب حراج به اموال عمومی برای گریز از مشکلات مالی.

برخی ناظران اوضاع احوال جمهوری اسلامی را با پدر معتاد خانواده‌ای مقایسه کرده‌اند که در حال فروش اسباب و اثاثیه خانه برای تأمین مواد مخدرش است. وقتی به عرضه بنگاه‌های اقتصادی دولتی در بورس نگاه کنیم، شاید این مقایسه چندان هم بی‌ارتباط نباشد.

اردیبهشت امسال دولت حسن روحانی سهام بیمه اتکایی، بیمه البرز، بانک صادرات، بانک ملت و بانک تجارت را تحت عنوان «دارا یکم» در بورس عرضه کرد تا به زعم خودش ۱۷ هزار میلیارد تومان نقدینگی جذب کند؛ اما در پایان چیزی بیشتر از پنج هزار میلیارد تومان به دست نیاورد. اوایل شهریور هم خریداران سهام دارا یکم در پی ریزش بازار بورس ضرر قابل‌توجهی را متحمل شدند.

اما رژیم سیری‌ناپذیر و بحران‌زده جمهوری اسلامی به دارا یکم قانع نشد و از اوایل شهریور سهام چهار پالایشگاه تهران، تبریز، اصفهان و بندرعباس را با ۲۰ درصد تخفیف در بازار بورس عرضه کرده است تا به گمان خودش ۶۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی را از جیب مردم به حساب خود واریز کند. البته استقبال مردم از دارا دوم چندان خوب نبوده و مردم از ترس ریزش دوباره بازار بورس روی خوشی به سهام پالایشگاه‌ها نشان نداده‌اند.

کارشناسان اقتصاد می‌گویند عرضه سهام بنگاه‌های دولتی، واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و انتشار اوراق قرضه راه ‌حل‌های کوتاه‌مدت با آثار زیان‌بار درازمدتی هستند که نمی‌تواند رژیم ایران را از بحران مالی نجات دهد.

در واقع جمهوری اسلامی صورت‌مسئله را از یاد برده و برای یافتن راه ‌حل مشکلی که ریشه در سیاست خارجی‌اش دارد، چشم به مسیرهایی دوخته که بی‌ارتباط با صورت‌مسئله است؛ به‌بیان‌دیگر، رژیم ایران به ‌جای تغییر رفتار سیاسی، حل مشکل با آمریکا و رفع تحریم‌ها، در پی گریزهای کوتاه‌مدتی است که احتمالاً زیان‌های فراوانی را برای مردم و کشور به همراه خواهد داشت.

مجتبی احمدی | تلویزیون آزادی