چهارم آپریل: روز جهانی آگاهی از مخاطرات مین

در بیش از ۶۰ کشور، خطرات ناشی از مین های زمینی، مهمات خوشه ایی و دیگر مهمات منفجره باقیمانده از جنگ همچنان بر زندگی میلونها انسان اثر میگذارد.

سازمان ملل متحد چهارم آوریل را روز جهانی آگاهی از مخاطرات مین نام‌گذاری کرده است. از همین رو همه ساله فعالان حقوق مین و مصدومان حوادث جنگی و یا مردمان عادی که با عبور از روی مین قربانی این سلاح شده‌اند با اطلاع رسانی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی تلاش می‌کنند تا مخاطرات مین را به سایر مردمان گوش زد کنند.

تبعات ناشی از آلودگی به مین در تمامی شئون و جنبه های زندگی افراد ساکن مناطق مرزی و جنگ زده رسوخ کرده است و نه تنها باعث تلفات و جراحات انسانی شده، بلکه ناامنی در محیط زندگی و کار را به وجود آورده و مانع ازبازسازی و توسعه سرزمین و زندگی می شود.

بنا بر گزارش سازمان ملل مین‌های بسیاری باید در کشورهایی همچون سومالی، کنگو، لائوس، کامبوج ،عراق و افغانستان خنثی شوند.

سازمان ملل متحد و برخی نهادهای دیگر برای مبارزه با مین از سال ۱۹۹۴ تاکنون بیش از ۶۰۰ میلیون دلار هزینه مین‌روبی کرده‌اند. با این حال تنها در افغانستان سالانه نزدیک به ۳ هزار نفر زخمی می‌شوند.

در گزارشی که سازمان جهانی مبارزه علیه مین‌گذاری زمینی در نوامبر سال ۲۰۱۱ منتشر کرده، آمده است که پس از تا بحال بیش از شش میلیون دلار صرف خنثی سازی مین ها شده است.

شمار مین‌هایی که در سراسر جهان پخش شد‌ه‌اند روشن نیست، اما گمان زده می‌شود که تا سال ۱۹۹۷، یعنی زمان ممنوع شدن مین‌‌های زمینی، نزدیک به ۱۱۰ میلیون مین در بیش از ۷۰ کشور کار گذاشته شده باشند.

از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵ در فاصله جنگ چهارساله در کرواسی بیش از ۹۰ هزار مین در گوشه و کنار این سرزمین کار گذاشته شد. در کرواسی اکثریت مردم هنوز در مزارع کار می‌کنند و صنعت توریسم، مهم‌ترین منبع درآمد این کشور است.

مین‌هایی که از دوره جنگ چهار ساله باقی‌مانده‌اند، مانع رشد اقتصادی در نزدیک به ۱۰۰ منطقه و شهر شده‌اند. در ۱۵ سال اخیر در کرواسی بیش از ۵۰۰ نفر کشته شده‌اند. در پایان جنگ بیش از ۲۵۰۰ کیلومتر مربع بر اثر مین‌گذاری آلوده شده بود. اکنون این مساحت به ۶۸۰ کیلومتر مربع کاهش یافته است.

در ایران هم با گذشت ۲۰ سال از پایان جنگ بین ایران و عراق همچنان ۵ استان از جمله آذربایجان غربی، ایلام، خوزستان، کردستان و کرمانشاه از مشکلات مین های به جای مانده از زمان جنگ رنج می‌برد.

ایران در بین کشورهای جهان، دومین کشور آغشته به مین است و در حدود چهار میلیون هکتار اراضی آن آغشته به ۶۱ میلیون مین و مواد منفجره باقی مانده از جنگ است. بسیاری از مزارع لم یزرع و روستاها خالی از سکنه است و به طور متوسط روزانه دو نفر کشته و مجروح می

شوند. با این حال، ایران تاکنون به هیچ معاهده ای که منع استفاده از مین را توصیه کند نپیوسته است.

تسریع در امر پاکسازی به منظور جلوگیری از تلفات انسانی بیشتر و ایجاد محیط امن برای زندگی و کار ساکنین مناطق آلوده به مین، اطلاع رسانی به موقع از روند پاکسازی مین در استان های آذربایجان غربی، ایلام، خوزستان، کردستان و کرمانشاه، آموزش ساکنان این ۵ استان به ویژه کودکان که عمده قربانیان بیگناه مین هستند، حمایت همه جانبه از تمامی مصدومین و تحت پوشش قرار دادن خانواده آنها و پیوستن به جامعه جهانی در راستای چاره اندیشی برای رفع این معضل جهانی از جمله موضوعاتی است که فعالان حقوق مین همواره طی بیانیه های مختلف نسبت به عملی شدن آنها گوش زد می‌کنند.

به عقیده‌ی سازمان‌های بین المللی حقوق بشر، استفاده از مین‌های ضد نفر ناقض پیمان نامه‌ها و معاهدات بین المللی حقوق بشر است. مدافعان حقوق بشر و سازمان ملل معتقد بودند که استفاده از مین‌ها برای جنگ‌ها باید به هر طریقی محدود شود و به همین دلیل کنوانسیون های برای ممنوعیت مین‌های ضد نفر به تصویب رسیده است.

تشکیل کنوانسیون‌هایی مانند اتاوا و کنوانسیون ممنوعیت یا محدودیت کاربرد برخی از سلاح‌های متعارف Convention on Certain Conventional Weapons “CCW”)) و در مورد سلاح‌های خوشه‌ای کنوانسیون‌‌هایی که به پروسه‌ی اسلو معروف شده‌اند، از این جمله‌اند.

جمهوری اسلامی تاکنون پیمان منع به کارگیری مین‌های زمینی(اتاوا) را امضا نکرده است در مورد کنوانسیون CCW نیز ایران عضو ناظر این معاهده است و هنوز آن را به طور کلی نپذیرفته است. براساس بند ۲ ماده‌ی ۵ این کنوانسیون، هر یک از دول عضو تمام تلاش خود را برای شناسایی همه‌ی مناطق مین‌گذاری شده یا مشکوک به مین‌گذاری، تحت صلاحیت یا کنترل خود به کار بسته و در کوتاه‌ترین زمان ممکن تضمین می‌نماید که کلیه‌ی مین‌های ضد نفر در مناطق مین‌گذاری شده تحت صلاحیت یا کنترل خود، علامت‌گذاری شده و تحت نظارت قرار گرفته و با حصارکشی یا سایر وسایل مورد حفاظت قرار می‌گیرند؛ تا ممانعت از ورود غیرنظامیان به این مناطق را تا زمانی که مین‌های ضد نفر موجود در آن نابود شوند، تضمین کند. علامت‌گذاری، حداقل می‌بایستی بر استانداردهای مندرج در پروتکل ممنوعیت یا محدودیت استفاده از مین‌ها، تله‌های انفجاری و سایر ادوات اصلاحی در ۳ می ۱۹۹۶ الحاقی به کنوانسیون ممنوعیت یا محدودیت کاربرد برخی از سلاح‌های متعارف