چرا آیت الله خامنه ای درخواست استفاده از صندوق توسعه ملی را رد کرد؟

آیت الله خامنه ای  رهبر ایران در پاسخ به درخواست روحانی برای استفاده از منابع صندوق توسعه ملی برای جبران خسارت‌های سیل، مجوز برداشت از این صندوق را به “آینده” موکول کرد.

او در پاسخ به درخواست مجوز از سوی حسن روحانی برای برداشت از صندوق توسعه ملی به‌ منظور تأمین بخشی از هزینه‌های ناشی از خسارات سیل‌های اخیر، از دولت خواست با استفاده از “محل های قانونی موجود”، سریعا اقدامات لازم را آغاز کند و در ادامه پس از جمع‌بندی وضعیت و “در صورت نیاز”، برداشت از صندوق توسعه ملی مورد تأیید خواهد بود.

وی در توجیه کار خود اظهار کرده: “مطلعید که استفاده از صندوق توسعه ملی صرفاً در صورت مسدود بودن راههای دیگر ممکن است لذا تأکید می شود که دولت سریعاً از محل‌هایی همچون: پنج درصد مقرر در بودجه‌ی عمومی کشور برای جبران خسارت حوادث غیرمترقبه، جابجایی در ردیف‌های بودجه‌های عمرانی، بیمه‌ها و تسهیلات بانکی، اقدامات لازم را آغاز کند و در ادامه پس از جمع‌بندی وضعیت، در صورت نیاز، برداشت از صندوق مزبور مورد تأیید این‌جانب خواهد بود”.

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران در نشست علنی دیروز مجلس این کشور میزان خسارات سیل اخیر را بین ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان برآورد و اعلام کرد که ۲۵ استان و بیش از ۴ هزار و ۴۰۰ روستا درگیر باران و سیلی بودند که در نوع خود بی‌نظیر بود.

بر اساس گزارش سازمان پزشکی قانونی ایران ۷۶ نفر در سیل های اخیر در این کشور جان خود را از دست داده اند.

صندوق توسعه ملی ایران یک سازمان دولتی است که در سال ۱۳۸۹ جایگزین حساب ذخیره ارزی (بعدا صندوق ذخیره ارزی) ایران شد. . حساب ذخیره ارزی یک دهه قبل از این تاریخ ایجاد شده بود،‌ اما برداشت‌های به گفته مجلس “بی‌رویه” دولت‌های سابق، مخصوصا دولت محمود احمدی‌نژاد، باعث شد که “ذخیره ثروت برای آیندگان” در این حساب عملا شکست بخورد.

یعنی امروز که از فروش نفت پولی درمی‌آید،‌ بخشی از آن سرمایه‌گذاری می شود تا به نسل‌های آینده هم سهمی برسد.

صندوق توسعه ملی براساس قانون، حسابی برای “نیازهای ضروری کشور” دارد که برداشت از آن با حکم قانونی و بعد از اجازه رهبر ایران ممکن است.

در سال ۹۶ آیت الله خامنه‌ای مجوز برداشت حدود ۲/۵ میلیارد دلار برای تقویت نهاد‌های نظامی و مقابله با ریزگرد‌ها را صادر کرد که با مجوزسال ۹۷ او در مجموع طی دو سال اخیر چهار میلیارد دلار از منابع صندوق برداشت شد.

قرار بود بر اساس برنامه ششم توسعه سال ۱۳۹۸، برابر۳۴درصد پول نفت به حساب صندوق توسعه ملی واریز شود، اما تحریم‌ها عملا باعث شد، پیش‌بینی درآمدهای نفتی تا یک سوم معمول کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی دولت اول تصمیم گرفت امسال به دلیل شرایط ویژه قید سهم صندوق را بزند، اما رهبر ایران در اقدامی عجیب کار بودجه را متوقف کرد و دولت را مجبور کرد دست کم ۲۰ درصد از پول فروش نفت را به حساب صندوق واریز کند.

در ظاهر اگرچه رهبر ایران در مقام دفاع از صندوق ملی ظاهر شده بود، اما دقت در جزئیات نشان می‌داد داستان نه صندوق، بلکه اقدام مستقیم رهبری برای هدایت پول به سمت و سوی مورد علاقه خود بود. رهبر ایران اگرچه با حذف کامل سهم صندوق مخالفت کرد، اما با تخفیف ۱۴ درصدی عملا ۴۰ هزار میلیارد تومان از سهم صندوق را آزاد کرد، مشروط به آنکه نیمی از آن در اختیار نهادهای نظامی و امنیتی قرار گیرد. نیمی دیگر هم ظاهرا در اختیار دولت قرار گرفت که دست کم یک چهارم آن باز در اختیار نظامی‌ها و نهادهای مذهبی و تبلیغاتی قرار می‌گرفت.