فرار سرمایه‌ها به ترکیه

گزارش اداره آمار ترکیه نشان می‌دهد ایرانی‌ها در پنج‌ماهه سال جاری میلادی ۲۲۰۰ واحد مسکونی به ارزش بیش از ۵۵۰ میلیون دلار خریده‌اند که رقمی بی‌سابقه محسوب می‌شود.

به گزارش «شبکه آزادی» تأمین امنیت اقتصادی و حفظ و حراست از سرمایه‌های مردم یکی از شاخصه‌های میزان کارآمدی حکومت‌ها محسوب می‌شود؛ امری که جمهوری اسلامی در آن کاملاً ناکام بوده و نتوانسته از ارزش دارایی‌های مردم آن‌طور که باید حفاظت کند.

سه عامل مهم بی‌ثباتی، سوءمدیریت و فساد سازمان‌یافته در رژیم ایران موجب روند شتابان خروج سرمایه‌های مالی و انسانی از کشور شده‌اند. بی‌ثباتی در کشور و افول شاخص‌های اقتصاد کلان زمینه فعالیت صاحبان کسب‌وکار و سرمایه‌گذاران را از بین برده و سوءمدیریت در نهادها نیز انگیزه‌ای برای فعالان اقتصادی در ایران باقی نگذاشته است. پدیده فساد نیز مهم‌ترین عامل خروج سرمایه‌های مالی و انسانی از کشور محسوب می‌شود.

سازمان شفافیت بین‌الملل در گزارش سال ۲۰۱۸ خود رتبه ایران در شاخص ادراک فساد را یک‌صد و سی هشتم اعلام کرد؛ رتبه‌ای ناامیدکننده که نشان‌دهنده ماهیت غیردموکراتیک و فاسد جمهوری اسلامی در میان حکومت‌ها است.

فساد سازمان‌یافته و نبود چشم‌انداز مثبت، موجب خروج ده‌ها میلیارد دلار سرمایه از کشور شده و بسیاری از نخبه‌ها نیز در صف مهاجرت ایستاده‌اند. طبقه متوسط راهی کشورهای اروپایی می‌شود، نخبه‌ها برای گریز از جهنم اقتصادی ایران به کشورهای جنوب شرق آسیا می‌روند و سرمایه‌گذاران هم برای فعالیت کم ریسک تر اقتصادی کانادا را انتخاب می‌کنند.

اداره آمار ترکیه در گزارش اخیر خود اعلام کرده است که در سال ۲۰۱۹ میلادی تعداد ایرانی‌هایی که از طریق خرید ملک در ترکیه تابعیت دریافت کرده‌اند، ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. این نهاد دولتی ترکیه گزارش داده است که در پنج‌ماهه سال جاری میلادی، ایرانی‌ها ۲ هزار ۲۰۲ ملک در ترکیه خریده‌اند.

دولت ترکیه سال گذشته قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، اتباع خارجی می‌توانند با خرید یک ملک به ارزش ۲۵۰ هزار دلار، تابعیت و شهروندی این کشور را کسب کنند. بر این اساس، ارزش املاکی که ایرانی‌ها طی ماه ژانویه تا مِی ۲۰۱۹ در ترکیه خریده‌اند، به ۵۵۰ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار می‌رسد. اگر میانگین نرخ دلار، ۱۲ هزار تومان در نظر گرفته شود، میزان سرمایه‌گذاری ایرانی‌ها در ترکیه به بیش از ۶ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان می‌رسد.

طهماسب مظاهری، رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی دی‌ماه پارسال در گفت‌وگو با مجله تجارت برتر، نااطمینانی اقتصادی را دلیل اصلی خروج سرمایه از کشور دانسته و گفته است «خرید ملک در خارج از کشور به منظور سرمایه‌گذاری در شرایطی که اقتصادمان دچار نااطمینانی یا ناامنی و بی‌ثباتی است، اقدامی منطقی برای مردم در جهت حفظ ارزش دارایی‌هایشان محسوب می‌شود. این یک رفتار طبیعی است که مردم یک کشور به علت ریسک بالای سرمایه‌گذاری در داخل کشور و در خطر بودن ارزش پولشان، دارایی‌شان را  در خارج از کشور سرمایه‌گذاری کنند. به همین جهت اگر می‌بینیم استقبال ایرانی‌ها برای خرید خانه در ترکیه، گرجستان یا دیگر کشورها افزایش یافته است در واقع آن را مانند قلکی می‌دانند که در شرایط بحران اقتصادی داخل کشور پولشان را پس‌انداز و ارزش آن را حفظ می‌کنند.»

سال گذشته نیز اداره آمار ترکیه گزارش داده بود که ایرانی‌ها با خرید سه هزار و ۶۵۲ ملک در ترکیه، پس از عراقی‌ها رتبه دوم را در خرید خانه به خود اختصاص داده‌اند. به دلیل رشد منفی اقتصادی و رکود عمیق در ایران، انتظار می‌رود طی ماه‌های آینده روند خروج سرمایه با شتاب بیشتری همراه شود.

اقتصاد ایران پس از آن دچار بحران شده است که ایالات‌متحده آمریکا به دلیل رفتارهای مخرب رژیم ایران، از توافق هسته‌ای خارج شد و تحریم‌ها را بازگرداند. با وجود اینکه دولت دونالد ترامپ بارها آمادگی خود را برای مذاکره بدون پیش‌شرط با جمهوری اسلامی اعلام کرده است، این رژیم حاضر به مذاکره و حل اختلاف‌ها نیست.

مجتبی احمدی