دو زبانه بودن کودکان مانعی برای پیشرفت تحصیلی نیست

با شروع مهرماه، هر ساله فعالان مدنی و فرهنگی به نحوی اعتراضات خود را به سیاست های حکومتی نشان می دهند.

از جمله اصلی ترین اعتراضات فعالین مدنی در ایران، عدم تدریس زبان مادری در مناطق دو زبانه ایران است.

در ایران کُرد ها، تُرک ها، بلوچ ها، عرب ها و تُرکمن ها اقلیت های مرزنشینی هستند که همواره پس از گذشت چهار دهه از عُمر حکومت از حق آموزش به زبان مادری خود محروم مانده اند.

کارشناسان می‌گویند دو زبانگی از مسایل بحث برانگیز کشورهای چند زبانه از جمله ایران است و کودکان دو زبانه در بدو ورود به مدرسه به‌خاطر کنار گذاشتن زبان مادری و ناتوانی در درک مطلب با خطر افت تحصیلی و ترک تحصیل مواجه می‌شوند.

مشکلات یادگیری دانش آموزان در مناطق دو زبانه، علاوه بر اینکه موجب کسب نمرات پایین در دروس می‌شود، باعث کاهش اعتماد به نفس، نگرش منفی نسبت به خود و مدرسه، سرخوردگی، صرف هزینه های زیاد جهت جبران مشکلات پیش آمده از طرف خانواده و سیستم آموزشی، اتلاف زمان بیشتر جهت آموزش و یادگیری توسط معلمان، ترک تحصیل، از دست دادن موقعیت های اجتماعی و فرصت های شغلی نیز می‌شود.

معلمان معتقدند دو زبانه بودن مدارس در صورتی که شرایط و بسترهای لازم برای شکوفایی استعدادها و افزایش توانمندی ها فراهم باشد، به عنوان یک مزیت مطرح می‌شود، چنان که به استناد آزمایش‌های «کاترین مونت» زبان شناس بلژیکی، عملکرد مغزی دو زبانه‌ها به مراتب سریع‌تر از تک‌زبانه‌ها در حل مسائل مشابه است. بر این اساس، در شرایط کنونی توجه به چندگونگی‌های زبانی به ویژه در امر آموزش، امری پذیرفته شده است و مورد تاکید سازمان‌های مرتبط بین‌المللی و برخی نظام‌های سیاسی قرار گرفته است.

طبق اصل ۱۵ قانون اساسی، آموزش زبان مادری، یکی از اصول قانونی بوده و در منشور حقوق شهروندی نیز به این مساله اشاره شده است. براساس ماده ۱۰۱ این منشور شهروندان ایرانی از حق یادگیری و استفاده و تدریس زبان و گویش محلی خود برخوردارند.

اما با نزدیک شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی‌ برخی از نمایندگان شهرستان‌ها شعار «حمایت از تدریس زبان مادری» در مدارس را از سر گرفته اند. این در حالی است که شعار حمایت از تدریس زبان مادری قبلا توسط رئیس جمهور ایران، آن هم در زمان انتخابات ریاست جمهوری دوره یازدهم، مطرح شد؛ شعاری که تاکنون بلاتکلیف مانده و نتیجه‌ای برای استان‌های دوزبانه کشور از جمله آذربایجان نداشته است.