“خوراک، حقوق اولیه ای که نیست”

خوراک از موارد اصلی نیاز های اولیه انسان به شمار می آید؛ در جوامعی که بدست آوری خوراک برای شهروندان، با مشکلات اساسی ای روبرو و راه دشواری برای مردم آن جامعه محسوب می شود؛ میتوان آن جامعه را به عنوان یک جامعه رو به سقوط معرفی کرد. گرسنگی بشر در وهله اول به  شخص و خانواده وی آسیب می رساند؛ در مرحله دوم به سراغ شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه میشتابد؛ نه تنها آسیب ها به محیط پیرامونی این واقعه نفوذ میکند بلکه، با شدت یافتن و گذر زمان میتواند آسیب جدی ای به جامعه جهانی وارد کند.

«حق برغذا» از نکات برجسته ای است که از  منشور حقوق بشر جهانی تا قوانین اساسی حکومت ها به آن اشاره کرده اند؛ هر چند این نوشته ها، برای بشر تضمین امنیت غذایی را فراهم نکرده است اما چند کشور، حق رهایی از گرسنگی را، سال هاست پشت سر گذاشته اند.

«عرضه متمرکز کالاهای اساسی غذایی به منظور بهبود مداوم مصرف غذا و خنثی کردن اثرات ناشی از نوسانات تولید و قیمت»  این جمله تعریفی کوتاه از  «امنیت غذایی» است؛ پیرامون بحران کمبود غذا در سال ۱۹۷۰، کنفرانسی از سوی سازمان ملل برگزار شد که این تعریف از سوی سازمان ملل برای «امنیت غذایی» در نظر گرفته شد.

در پاگراف بعد نگاهی اجمالی به اشارات مجامع بین المللی و دولتی در رابطه با امنیت غذایی می اندازیم:

در اعلامیه جهانی حقوق بشر ضمن اشاره به برخورداری فرد از از حق غذا نوشته شده است: «هر کس حق دارد که سطح زندگانی او، سلامتی و رفاه خود و خانواده اش را از حیث خوراک و مسکن و مراقبتهای طبی و خدمات لازم اجتماعی تأمین کند و همچنین حق دارد که در مواقع بیکاری، بیماری، نقص اعضاء، بیوگی، پیری یا در تمام موارد دیگری که به علل خارج از اراده انسان، وسایل امرار معاش از بین رفته باشد، از شرایط آبرومندانه زندگی برخوردار شود.»

حسن روحانی، ریاست جمهوری ایران، در آذر ماه ۱۳۹۵ پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، «منشور حقوق شهروندی» را منتشر کرد، در ماده دوم این منشور این گونه آمده است: «شهروندان از حق زندگی شایسته و لوازم آن همچون آب بهداشتی، غذای مناسب، ارتقای سلامت، بهداشت محیط، درمان مناسب، دسترسی به دارو، تجهیزات، کالاها و خدمات پزشکی، درمانی و بهداشتی منطبق با معیارهای دانش روز و استانداردهای ملّی، شرایط محیط زیستی سالم و مطلوب برای ادامه زندگی برخوردارند.»

 این منشور دارای ۱۲۰ ماده است که اکثریت این بندها توسط حاکمیت جمهوری اسلامی یا دولت، پیش و پس از ثبت این منشور نقض شده است و هدف از انتشار چنین منشوری از سوی دولت روحانی، صرفا تبلیغ انتخاباتی و نمایش حقوق بشری بوده است.

و همچنین در اصل ۴۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی آمده است: « تأمین نیازهای اساسی: مسکن‌، خوراک‌، پوشاک‌، بهداشت‌،درمان‌، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده‌ برای همه‌.»

این مورد نیز از مواردی است که تا کنون از سوی حاکمیت احقاق نیافته است.

معاهدات بین المللی بخصوص از سوی سازمان حقوق بشر جهانی، دولت ها را متعهد به تلاش جهت فراهم ساختن امنیت غذایی برای شهروندان کرده است اما همانطورکه وضعیت کنونی جهان را رویت یا مطالعه میکنیم، اکثریت دولت ها ناقض این تعهدات هستند.

سال هاست موضوع گرسنگی در بین شهروندان ایرانی به چشم میخورد اما با رکود اقتصادی در کشور و ایجاد شرایط بحرانی، نگرانی ها نسبت به مساله افزایش پیدا کرده است.

مرکز آمار ایران با انتشار گزارشی جامع از افزایش نرخ اقلام خوراکی نشان می دهد که مواد خوراکی نسبت به ماه مشابه سال گذشته «۱۲ ماه قبل» در حداقل مورد ۳۵% و در حداکثر آن ۳۰۰% افزایش نرخ داشته است.

افزایش نرخ موارد خوراکی بدون افزایش نسبی مزد، افزایش نرخ بیکاری در کشور، افزایش میزان اعتیاد در جامعه و موارد دیگر، نگرانی در رابطه با ناامنی شهروندان نسبت تهیه غذا  را شدت بخشیده است و اگر روند اقتصادی ایران به همین منوال رو به سقوط برود، این خطر به نفرات بیشتری از افراد جامعه آسیب خواهد رساند.