بیشترین کودک کار در شهر مقدس مشهد قرار دارند

سازمان بین‌المللی کار سن ۱۵ سال را به عنوان حداقل سن کار تعیین کرده است. اما استانداردهای بین‌المللی اغلب با قوانین ملی همخوان نیستند.

مرتضی دیاری، یک پژوهشگر مسائل اجتماعی در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: «طبق تعریف جهانی کودکان کار، به کودکانی که بین ۱۰ تا ۱۹ سال سن دارند و فعالیت اقتصادی برای کسب درآمد به ‌دلیل شرایط نامطلوب اجتماعی و اقتصادی خود یا سرپرستشان می‌کنند، کودکان کار گفته می‌شود.» او اضافه می‌کند: «در ایران طبق قوانین، کودکان زیر ۱۵ سال کودکان کار محسوب نمی‌شوند».

به گفته این پژوهشگر اجتماعی، سرشماری‌ها و گزارش سال ۹۰ و ۹۵ نشان می‌دهد، بیش‌ترین کودک کار در ایران، در خراسان رضوی است و آمار کودکان کار در خراسان‌رضوی از سیستان‌وبلوچستان و تهران بیشتر است. ایسنا می‌نویسد، برطبق آمار منتشر شده، بیش‌تر از ۵ درصد امور ساختمانی و کارگری ساختمان در ایران، توسط کودکان کار انجام می‌شود.

علت افزایش کودکان کار در ایران

کارشناسان در ایران دو علت عمده افزایش کار کودکان در ایران را “فقر” و “بدسرپرستی” می‌دانند. وضعیت نامناسب اقتصادی و عاطفی در خانواده، اعتیاد و مهاجرت، بسیاری از کودکان را “بدسرپرست” کرده است. “حاشیه‌نشینی” در ایران از دیگر موضوعاتی است که در بحث کودکان کار به میان می‌آید.

آماری که در سایت‌های داخلی ایران منتشر شده است، نشان می‌دهند که یک پنجم جمعیت ایران حاشیه نشین هستند و آسیب‌های اجتماعی ناشی از حاشیه نشینی در حال گسترش است. درصد زیادی از این محل‌ها، محل زندگی کودکان کار است.

مرتضی یاری در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا از “بد سرپرستی کودکان” و ضعیف بودن “سیاست‌گذاری در حوزه کودکان” انتقاد می‌کند. او با اشاره به معضل حاشیه‌نشینی می‌گوید، بدسرپرستی کودکان در حاشیه شهر در حال بازتولید است. به گفته این کارشناس، جمعیت زیاد خانواده‌ها در حاشیه شهر و بحران‌های اقتصادی که وجود دارد، افراد را به این سمت می‌برد که به دنبال کسب درآمد باشند و از تمام ظرفیت‌های خود استفاده کنند.

خبرگزاری فارس به نقل از مدیرعامل انجمن‌یاری کودکان در معرض خطر، می‌نویسد، طرح‌های ساماندهی کودکان کار تا کنون بیشتر به طرح‌های بی‌سر و سامان شباهت داشته و عملاً مشکلی را برای این افراد حل نکرده است. او نتیجه این طرح‌های “ناموفق” را “رشد فزاینده کودکان کار” نامیده و علت شکست این طرح‌ها را اینگونه توضیح می‌دهد:« کار کودک یک سیاست است که متأسفانه به عرف تبدیل شده و این سیاستی به شمار می‌رود که در دنیا منافع کلان دارد.»

مدیرعامل انجمن‌یاری کودکان در معرض خطر معتقد است، اجرای طرح‌های ساماندهی کودکان کار، بدون پشتوانه علمی،‌ اخلاقی و انسانی و ساماندهی کار کودک بدون رهایی او از فقر خانواده‌اش امکان‌پذیر نیست. کارشناسان توانمندسازی این کودکان و خانواده‌هایشان را مهم‌ترین قدم در کاهش معضل کودکان کار می‌‌دانند و به اعتقاد آنها در این راستا همکاری نهادهای دولتی و مردمی (سمن‌ها) بسیار مهم و راهگشاست.

فقر؛ وجه مشترک ۱۵۲ میلیون کودک کار در جهان

طبق آمار یونیسف هنوز هم ۱۵۲ میلیون دختر و پسر در جهان در گروه کودکان کار قرار می‌گیرند. در ایران، فقر، بدسرپرستی، حاشیه‌نشینی و نبود سیاست‌های کارآمد یا عدم اجرای درست این سیاست‌ها بر شمار کودکان کار افزوده است.